‘Wat verdient u eigenlijk?’ vroeg het meisje.

Kinderen hebben weinig terughoudendheid. Heerlijk! Ze vragen gewoon wat ze willen weten. Als ik op basisscholen kom en vertel over mijn boeken en hoe ik schrijfster werd, wordt deze vraag altijd gesteld. In de beleving van de kinderen, moeten schrijvers wel rijk zijn.

De waarheid is iets anders. Een maatschappij zonder eerlijke waardering voor kunst, muziek en literatuur – dat is pas arm.

 

‘Zo weinig?!’

Ik geloof in openheid – uiteraard afgestemd op wat de doelgroep aan kan. Meestal geef ik dus eerlijk antwoord op de gestelde vraag. Niet erg veel, zeg ik dan. Want van ieder boek krijgen we tussen de vijf en tien procent en dan niet van het bedrag dat zij voor het boek betalen, maar een nog lager bedrag. Ik vertel dat ik geld verdien aan mijn bezoek aan hun school die dag en dat ik les geef in schrijven. Dat alles bij elkaar is nog niet heel veel. Meestal zijn ze behoorlijk verontwaardigd. ‘Dat is niet eerlijk, zo weinig!’ Tja. Dan stel ik een tegenvraag: ‘Wie van jullie weet al wat ze later willen worden?’

Schermafbeelding 2018-04-25 om 10.34.59

Dromen

Er gaan vingers omhoog. Een eigen kapsalon. Artsen. Advocaten. Veel voetballers bij FC Barcelona. Piloot. Niets, want ik wil lekker shoppen in Los Angeles. ‘Dat shoppen kost wel geld,’ zeg ik dan, ‘en dat zul je toch ergens moeten verdienen.’ Maar daar gaat het niet om. ‘Jullie hebben dromen over wat je later wilt worden. Hou die vast! Je hebt maar een leven, dit is geen generale repetitie voor een ander leven. Dit is het. En dan moet je proberen in dat leven te worden wat je wilt zijn. Toen ik zo oud was als jullie, wist ik wel dat ik heel graag zou willen schrijven. En dat is waar ik keihard voor gewerkt heb: om dat te mogen worden. Om hier te mogen staan en jullie te vertellen over boeken. Dus volg je droom, ook als iedereen je vertelt dat het niet kan!’

Toen ik mijn partner leerde kennen, besloten we het mogelijk te maken elkaars dromen waar te maken: ik zou schrijfster worden en hij een eigen coachbureau opzetten. Ja, dat schrijven kon ik doen dankzij hem – en daar ben ik nog steeds dankbaar voor. En hij kon zijn bedrijf opzetten dankzij mij. Teamwork. Want ik ving naast het schrijven volledig het gezin op, inclusief de zorg voor een kind met diabetes. Het viel te combineren met schrijven en hij kon zich volledig richten op zijn bedrijf. Win-win. Dat het leven als zzp’ers voor ons beiden onzeker was, deed er niet toe – we vingen elkaar op en later, ach later was later. We verkochten beiden verhalen: ik in boeken, hij in bedrijven.

Toch bleef die vraag geregeld gesteld, ook door mijn omgeving. Of het wel werk was of eerder een hobby. Het is namelijk zo romantisch, het idee dat je schrijver bent. Ik probeerde me altijd te verdedigen daarin. Het is echt werk. Het is keihard werken. Je kunt namelijk maar zoveel woorden/uren per dag schrijven. Verhalen vormen zich eerst in je hoofd, daar is ruimte en tijd voor nodig. Dan ga je pas schrijven, maar je kunt nu eenmaal niet acht uur per dag schrijven. Daarnaast wil een uitgever niet in iedere aanbieding drie boeken van jou hebben staan: logisch, er zijn ook andere auteurs in het fonds.

Wat ik doe

Ik geef naast het schrijven lezingen op middelbare en basisscholen, dankzij de Schrijverscentrale.  Via hen geef ik ook lezingen aan ouders, opvoeders en leerkrachten over mediawijsheid voor kinderen. Ik geef lezingen aan leerkrachten hoe ze leesplezier in de klas kunnen vergroten en hoe ze creatief schrijven kunnen implementeren in de lessen.  Ik schreef jarenlang columns over mijn kind met diabetes. Ik mag mezelf SchoolSchrijver noemen – een prachtig project waarbij kinderboekenschrijvers worden ingezet om op scholen kinderen meer plezier en vaardigheden te geven in schrijven, lezen en het ontwikkelen van hun eigen talenten daarin. Ik geef ook cursussen voor de Schrijversvakschool,  waar ik met veel plezier volwassenen met schrijfambities begeleid. Ik schrijf desgewenst kinderboeken voor bedrijven – dat heb ik al mogen doen voor farmaceutische en internetbedrijven. Op sommige dagen zit ik bijna acht uur in de auto om een school in het Noorden te bezoeken, ook al is het maar voor twee groepen, omdat ik het leuk vind en omdat ik dat geld ook gewoon nodig heb.

 

unnamed (1)

Zeker nu ik in scheiding lig. Meer dan ooit wordt… de vraag gesteld of ik nu wel een baan – volledig of erbij – ga zoeken. Zelfs de man die  mij jaar in jaar uit zag zwoegen, stelt die vraag soms. Schrijver zijn is opeens niet meer zo vanzelfsprekend voor de buitenwereld, maar voor mij is het ademen. Ik denk dan aan de 35 titels die in mijn boekenkast staan. Aan de dertien jaar die ik daar al in heb geïnvesteerd. Aan de vele ideeën die ik nog heb. Aan hoe ik het zo druk heb met alle ballen in de lucht houden, dat ik soms pas om tien uur ‘s avonds sta te stofzuigen. Aan de kilometers die ik reis voor dit werk. Ik heb een baan – ik zou eigenlijk niet weten in welke tijd ik er nog een baan bij kan doen. Het is geen reguliere baan, nee, dat niet. Het is een baan die zich niet aan uren houdt. Schrijven is pieken en dalen. Schrijven is investeren. En ja, het zou beter gewaardeerd mogen worden. Eerlijker leengeld, ook uit de DBOS (de bibliotheek op school). Backlists zouden niet meer door vroegere uitgevers achtergehouden mogen worden, maar terug moeten vallen naar de auteur na een paar jaar.  Hogere boetes bij het illegaal delen van e-books op stickjes (een van mijn best gelezen blogs).   Wie een boek wil lezen, moet daar gewoon voor willen betalen. We moeten af van het idee dat boeken (en alle kunstcontent, ook muziek) gratis voor het grabbelen moeten zijn. We hoeven niet de hoofdprijs. Maar we willen wel rond kunnen komen van wat we doen, door er een eerlijke beloning voor te krijgen. Net als de loodgieter, de kapster, de manager, de coach, de verpleegkundige. Naast het schrijven oriënteer ik me nu op een stuk bijscholing. Want ik kan wel achter een kassa gaan staan, maar ik moet vooral doen waar ik goed in ben: boeken schrijven. Dus doe ik een cursus lifecoaching, zodat ik naast het schrijven, lezingen geven, lesgeven – ook een stuk begeleiding kan gaan bieden aan mensen die in zo’n zelfde situatie zitten als ik. En daar de bijbehorende boeken bij schrijven. Later, als ik groot ben.

Vandaag wordt in de kamer gesproken over een eerlijke beloning voor kunstenaars. Wat mij betreft zijn schrijvers ook kunstenaars. En kunst en cultuur zijn een graadmeter voor ontwikkeling, vind ik zelf. Het komt nog te vaak voor dat schrijven als hobby gezien wordt. Iets dat je er even bij doet. Even tussen neus en lippen door. Maar we moeten echt leren anders te kijken naar wat kunst en boeken brengen!

Boeken leren je over het verleden. Ze laten je reflecteren, nadenken, lachen, huilen, griezelen. Boeken leren je taal begrijpen, met woorden spelen. Ze laten je breder, anders naar de wereld kijken. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen grote moeite met lezen en schrijven. Ze zijn laaggeletterd. Ze hebben moeite met kranten, boeken, sites, instructiebladen, medicijnbijsluiters, studieboeken, hun kinderen helpen met huiswerk en noem maar op. Dat is een groot probleem. Maar bibliotheken worden gesloten, de scholen krijgen DBOS – bibliotheken op school – met vaak maar een beperkte collectie boeken (de goedbedoelde oproep: heeft u oude boeken thuis die wij in onze bieb mogen zetten?).

 

Schermafbeelding 2018-04-25 om 10.54.32

Hoe krijg en hou je kinderen aan het lezen? Want een kind dat leest, wordt vaak een volwassene die leest. Door ze toegang te geven tot prachtige, mooie, grappige, ontroerende, informatieve boeken. Voor iedere smaak wat. En dat begint bij een brede collectie die steeds vernieuwd wordt. Activiteiten als schrijversbezoeken, schrijfles van een schrijver. Bibliotheekspeurtochten.

Het begint bij schrijvers die een breed pallet aan verhalen willen en kunnen schrijven, omdat ze ervoor gewaardeerd worden. Ik hoop dat vandaag in de Tweede Kamer het startschot wordt gegeven om kritisch te kijken naar de afkalving van de eerlijke beloning voor kunstenaars – en schrijvers. Want een maatschappij zonder kunstenaars, muziek en literatuur – dat is pas arm.

Schermafbeelding 2018-04-25 om 10.52.26.png

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s