Niet moeten leren, maar willen leren – jongens weer plezier laten krijgen op school

ADHD-Teen

Ik vermoed dat heel wat ouders dit herkennen. Je zoon komt uit school, gooit rugzak/tas in de hal en laat zich, nadat hij zich eerst op een paar tosti’s of boterhammen heeft gestort, op de bank met zijn mobieltje.

‘Hoe was school?’ vraag je.

‘Mwah. Saai.’ Of stom of vervelend of iets van die strekking.

Als mijn dochter van diezelfde school terugkomt, en ik stel dezelfde vraag, is het antwoord vaak: ‘Pfff! Dat proefwerk was lastig! Maar ik denk wel dat het goed ging. En voor morgen heb ik weer zoveel huiswerk… Ik weet wel alles over het oor/de geschiedenis van de grondwet/hoe de lever werkt!’  Goed, niet ieder meisje zal zo terugkomen van school, maar verhalen van deze strekking hoor ik maar al te vaak. Het is zelden alleen maar ‘saai’. Het was uitdagend, te moeilijk, te druk, maar niet saai/stom/vervelend. En toch zijn het dezelfde bakstenen waar ze heen gaan, dezelfde docenten die al dan niet gepassioneerd hun beroep uitoefenen, dezelfde vakken. Ook mijn zoon leert hoe het grondwet-stelsel in elkaar zit – ‘Boeien…’.

Waar zit dat verschil toch in? Waarom hebben verreweg de meeste jongens geen plezier meer in het leren?! En eigenlijk kun je dat doortrekken naar lezen: meiden lezen, jongens niet. Nou ja, de Donald Duck.

Is het middelbare onderwijs te makkelijk voor jongens? Nee. Doorgaans halen jongens net wat minder goede punten dan meisjes, doen ze het iets minder goed en zitten vaker op speciaal onderwijs. Dus dat is het niet.

Van moeten naar willen

Ik heb als kind zelf op een internationale school gezeten. Er was niet een dag dat ik dacht ‘laat ik eens een smoes verzinnen om niet naar school te hoeven gaan!’. Want school was leuk, uitdagend en er gebeurde altijd iets onverwachts. Een natuurkundedocent die, slechts gehuld in een klein lendedoekje, met mondpijl en kleine kogeltjes de klas inrende en ons zo de werking van de zwaartekracht en snelheid liet zien, door kleine pijltjes door de klas te schieten met de blaaspijp. Ik was niet goed in natuurkunde, maar het was nooit saai en ik ging er graag heen. We hadden ook vakken als ‘leer filosoferen’. Dat klinkt saaier dan het was. We leerden reflecteren op de samenleving, op ons eigen leven. We leerden buiten de lijntjes te kleuren en dat werd aangemoedigd. Een tekening bestaat ook vooral bij de gratie van datgene wat je NIET tekent en door buiten de lijntjes te kleuren. Omdat het een internationale school was, stonden we vaak stil bij andere culturen, andere waarden en normen. We vierden United Nations dag, waarin we ons bogen over wereldproblematiek. We namen een probleem – stel, armoede – en bogen ons een dag lang in allerlei projectgroepjes over hoe wij dat – als wij de VN zouden zijn – op zouden lossen. Geen wiskunde, scheikunde op zo’n dag, maar gewoon praktisch nadenken over de wereld waarin we een plaats hadden. En nooit was het saai/stom/vervelend. Het onderwijs- dat was waar wij onze ideeën mochten toetsen, waar we gestimuleerd werden te worden wie we konden zijn. En nee, we waren niet allemaal geniuses. Dat hoefde ook niet – en toch zat iedereen in dezelfde klas. Er was geen vmbo/havo/vwo-indeling, maar gewoon een klas 8 of een klas 12. En binnen zo’n klas, koos je of je wiskunde op een hoger niveau wilde doen, of niet. Zo kon ik als elfde klasser (grade 11, vergelijkbaar met 5de klas middelbaar onderwijs hier) terecht komen in een klas waar ook 12de klassers inzaten en hogere wiskunde krijgen, terwijl ik een uur later scheikunde had op lager niveau, met mensen die juist niets met wiskunde hadden. We werden niet allemaal door dezelfde trechter geduwd. En dat is wat we in Nederland wel doen. We stoppen kinderen al na groep 8 in een bepaald model: vmbo/havo/vwo en daarna verwachten we ook nog dat ze als ze een jaar of 14 zijn, al een profiel kiezen. Ze hebben vaak nog geen idee wat ze later willen, maar we dwingen ze nu al een keuze te maken. We ontnemen ze de proeftuin waarin ze langer door kunnen proberen wat ze wel en niet ligt.

Kinderen hebben een oneindige bron van talent en potentieel. 

Gisteravond bezocht ik een lezing van Claire Boonstra, van de stichting Operation Education. Het ging over hoe we het onderwijs in de wereld moeten transformeren om meer met de talenten van onze kinderen te doen. Ik zou graag een stap eerder al willen zetten: Hoe gaan we van een situatie waarin kinderen het gevoel hebben dat ze ‘moeten leren’ naar ‘willen leren’? Dat lijkt me de grote uitdaging in het onderwijs in de komende jaren. Laat kinderen op school al een start-up maken op een gebied waar ze goed in zijn, binnen de kaders van de school. Een voorbeeld: mijn zoon is erg van de spelletjes en games op zijn mobiel of andere platforms. Laat zo’n kind eens bedenken: wat heb je eigenlijk allemaal nodig om een game te maken en op de markt te zetten? (wiskunde, economie), wat voor soort game zou ik zelf willen maken/bedenken (creativiteit), wie maakt een ontwerpschets voor hoe het eruit ziet (tekentalenten), wat voor technologie is er nodig om een game te maken (informatica). Er komt geen daadwerkelijke game uit zo’n start-up, maar wel het besef wat nodig is, welke skills en vaardigheden, en hoe je dan een team hebt met diverse talenten erin om dit te realiseren. Gewoon een of twee uur per week zo’n interdisciplinaire sessie maakt het denk ik veel leuker voor kinderen. Of neem de vluchtelingencrisis: laat kinderen uitzoeken wat de geschiedenis is van de grote vluchtelingenstromen nu (geschiedenis), waar komen ze in Europa aan en welke routes nemen en welke obstakels komen ze op de die routes tegen (aardrijkskunde), welke ethische dilemma’s brengt de vluchtelingencrisis met zich mee (maatschappijleer). Leer kinderen out-of-the-box te denken en buiten de lijntjes te kleuren zonder dat we een vingertje omhoog doen en zeggen: ‘wel binnen de lijntjes blijven, heh!’

Laten we de uitdaging aangaan om van ‘Mwah, saai…’ naar ‘Pfff! Zwaar! Maar ik weet nu wel hoe de eendagsvlieg leeft! En wist je dat…’  gaan. Van #needtolearn naar #eagertolearn.

InvolveMe-2

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s