Ik als Zomergast 2015!

zomergasten

Zomergasten, dat is toch een heerlijk programma. Oké, soms heb ik het idee dat iemand te intellectueel wil doen en dan haak ik af. Waarom heeft bijvoorbeeld niemand nu eens een aflevering van Seinfeld in zijn programmering staan? Wie zomergast is, wil zichzelf toch op zijn leukst en meest interessant presenteren. De aflevering gisteren met Annejet van der Zijl was prachtig, alhoewel Annejet het wel erg vaak over haar eigen boeken had. Dat was niet nodig.

Wie heeft zelf niet eens gedacht: als ik daar aan tafel zou zitten, dan liet ik dat en dat zien. Een mentale lijst van de avond zoals jij hem in zou vullen, en waar je met Wilfried over zou willen lullen. Ik heb zo’n lijst in ieder geval wel in mijn hoofd. Dus: mijn avondje als Zomergast zou er zo uitzien. In willekeurige volgorde trouwens.

Schermafbeelding 2015-08-24 om 15.57.58

  1. De Japanse natuurfilm The Glacier Fox. Oorspronkelijk uit 1976, later in het Engels bewerkt in 1978. De moeder van alle natuurfilms, wat mij betreft. Ik was acht jaar oud toen we naar Indonesië verhuisde en in onze kist zaten wat videobanden met programma’s lukraak opgenomen van de Nederlandse televisie. De film The Glacier Fox stond er ook op en bij gebrek aan leuke kindertelevisie in Indonesië (er was meer 1 kanaal), keek ik deze film keer op keer.  Een geweldig mooie verfilming waarin gletsjervosjes een paar jaar lang gevolgd worden. Hun geboorte, hoe ze opgroeien en hoe ze de harde winter overleven. Hoe dat ene blinde vosje verzwolgen wordt door een golf (tranen!), hoe twee vosjes verliefd worden (tranen!), hoe de vrouwelijke, gewonde vos zich terug sleept naar haar jonkies (tranen!) Visueel een prachtige film. Ik had altijd heel wat zakdoeken nodig, hoe vaak ik de film ook zag. De muzikale score eronder (de oorspronkelijke muziek is Japans) is mooi. Het verhaal wordt verteld vanuit de eeuwenoude eik die er staat. Vergeet alle ‘Wildernissen’ – mooier dan deze docufilm wordt het niet.

Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.11.14

2. Een documentaire over de boommensen van Irian Jaya van de antropoloog Peter Brown. Toen ik ongeveer tien jaar oud was, bezocht een Amerikaanse antropologe onze school in Surabaya. Ik raakte eindeloos gefscineerd door haar verhalen over haar verblijf in Irian Jaya. Ze was mager, had geen make-up op, lang grijs haar (ondanks dat ze nog geen veertig jaar oud was) dat in een vlecht op haar rug hing, een verweerde huid en ze droeg batik kleding en liep op sandalen. De wijze waarop ze vertelde over haar jarenlange verblijf onder primitieve omstandigheden in Irian, vond ik geweldig! Dat wilde ik ook, andere mensen en groepen bestuderen. Uiteindelijk heb ik die keuze niet gemaakt, maar het is nog steeds het beroep dat ik instinctief in me opkomt wanneer iemand me vraagt wat ik had willen zijn als ik geen schrijfster was geworden. Antropologe.

Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.19.11

3. Er zou absoluut een fragment van een interview met Marilyn French in moeten zitten. Deze Amerikaanse schrijfster heeft me enorm geraakt met haar book The Womens Room. Haar strijd voor gelijkheid van vrouwen, heb ik als enorm inspirerend ervaren. Ik las het boek voor mijn eindlijst Engels op het VWO in Nederland (ik was inmiddels twee jaar terug) en het boek staat nog steeds in mijn kast. Zo nu en dan pak ik het op en blader erdoorheen. Marilyn French is van groot belang geweest voor de vrouwenstrijd en door het lezen van haar boeken, werd ik geregeld uitgemaakt voor activistische feminist, omdat ik er eindeloos met iedereen over wilde discussiëren. Dit interview dateert uit 1987, bij de show Wogan. Heerlijke quote: I want you to know your book is responsible for my divorce! Diepe buiging voor deze schrijfster, die mijn denkwijze over de positie van de vrouw tot op de dag van vandaag gevormd heeft en bij mij de wens heeft geplant ooit schrijfster te zijn.

Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.27.30

4. Muziek! Tja, dan kan ik niet om Billy Joel heen. Ik had geen idee wie hij was totdat ik naar Azie vertrok. In Japan was Billy hot, want mijn Japanse vrienden draaiden zijn bandjes eindeloos op hun walkman. ‘Laat eens horen dan,’ zei ik op een dag. En ik was verkocht. Wat een stem! En wat een teksten! Ieder lied is een stukje proza, een verhaaltje en zeker op zijn vroegere albums, hoor je een man die protesteert tegen van alles en nog wat. Nog steeds ben ik fan en ik heb al zijn albums inmiddels. Billy mag dus niet ontbreken. Dit nummer komt van het weergaloze album 52nd Street – het hele album is het luisteren waard. Dit nummer had ik bijna iedere dag op: bemoei je er niet mee, dit is mijn leven! En ach, luister ook gewoon naar deze, en naar deze en naar deze….

Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.33.41 Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.34.45

5. Ik hou van sterke vrouwen, ik kom er steeds meer achter dat mijn rolmodellen sterke, krachtige vrouwen zijn die een verschil in de wereld maken. Ik ben groot fan van Dian Fossey en Jane Goodall. Zij zetten zich met hart en ziel in voor het behoud van gorilla’s en chimpansees. dwars tegen alle conventies in. Ik mocht ook Jane Goodall in het echt horen spreken, en daar stond een fantastische vrouw, die ondanks haar hoge leeftijd een enorme levenskracht uitstraalde. Dat doet een levensdoel met je, dacht ik toen. Eigenlijk is wat deze vrouwen hebben gedaan, ook een vorm van antropologie, maar dan bij dieren en wellicht spreekt het me daarom ook zo aan. Een kort stukje over Jane in haar beginjaren, bij Louis Leaky in Gombe. En een TEDX lezing over ‘What separates us from the chimpansees.’ Over inspiratie gesproken!

Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.47.23Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.48.22

6. Misschien hou ik om dezelfde reden wel met een passie van de film ‘Out of Africa’. Meryll Streep in een van haar sterkere rollen, die van Karen Blixen die in het maar niet zien te rooien in Afrika, in een tijd dat het voor vrouwen niet makkelijk was om meer te willen dan gintonics drinken en bridge spelen. Een enorme sterke vrouw en een prachtige vertolking van Streep. Out of Africa is gebaseerd op het echte levensverhaal van Blixen, dat je hier vindt. Helaas zonder ondertiteling, dus je Deens moet op peil zijn…  En anders kijk je naar deze prachtige scene uit de verfilming van haar leven. 

Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.54.49

7. Hij duurt ruim drie uur maar ik heb hem al meerdere malen gezien. Wat een fenomenale film is Gone with the Wind! In deze scene zien we de verwende Scarlett, en de slavin Mammy, die eigenlijk behoorlijk wat wind onder de zeilen heeft. Ook het schoonheidsideaal zien we terug: Scarlett wil niet eten want dan past ze niet in haar jurk. Een prachtig, schrijnend tijdsbeeld over de strijd tussen North en South en het einde van de slavernij – Scarlett ontwikkelt zich steeds meer tot een zelfdenkende vrouw.

Schermafbeelding 2015-08-24 om 16.58.06

8. Toen ik kinderen kreeg en de film Sophie’s Choice zag, en het boek las, greep de keuze die Sophie moet maken me naar de keel. Nog steeds een ‘haunting scene’ die, eenmaal bekeken, nooit meer vergeten kan worden. Toen waren het de nazi’s, maar er zijn inmiddels alweer nieuwe goddeloze en onmenselijke groepen opgestaan, zoals IS. Wat als je ooit voor zo’n keuze gezet wordt?!

Schermafbeelding 2015-08-24 om 17.03.25

9. Contact pensioen. Een documentaire over hoe Indiërs naar Nederland kwamen na de politionele acties, in 1951, en hier als een soort tweederangs burgers behandeld werden. Ze werden in pensiens geplaatst, waar ze maar eenmaal per week mochten douchen, absoluut geen Indonesische maaltijden mochten koken en waar hun diploma’s niets betekenden. Voor velen een nachtmerrie. Klinkt bekend, nu er weer eindeloze stromen migranten onze kant opkomen. Waar ben je nu echt welkom? En wat hebben wij overgelaten van de Indische trots? 300.000 Indische mensen kwamen hierheen en stuitten op grote problemen en weerstand – de geschiedenis herhaalt zich.

Schermafbeelding 2015-08-24 om 18.54.06

10. Bollywood is groter dan Hollywood. In Indonesië was er nauwelijks buitenlandse televisie, alleen werd er iedere zondagmiddag een Bollywoodfilm getoond. Ik begreep er nooit veel van, maar dat maakte niet uit- gefascineerd bleef ik kijken naar de ongeëvenaarde pracht en praal van de Indiase films. Ik heb ook een poos bij een Pakistaans gezin gewoond en alles rondom India en Pakistan, vind ik prachtig. Het eten, de zangerige wijze waarop ze Engels spreken, de kleuren, de kleding. Ik heb een Bollywoodsong gekozen, de verhaallijnen van de films zijn toch altijd hetzelfde en weinig geëmancipeerd, maar het hoort wel bij mijn jeugd.

Schermafbeelding 2015-08-24 om 17.09.30

11. En tenslotte de hoofdfilm natuurlijk, die deze editie van zomergasten afsluit. Dan zouden jullie het laatste deel van de trilogie ‘De stand van de zon maan sterren’ zien, van regisseur Leonard Retel Helmrich. Hij maakte een drieluik over drie generaties Indonesiërs die op Java wonen. De oude oma kan moeilijk mee met de vernieuwde tijd, haar zoon woont in Jakarta en vergokt zijn geld met vechtvissen, terwijl zijn vrouw de kost probeert te verdienen door een thuisrestaurant te onderhouden. En hun dochter wil wat alle pubers willen – een mobieltje en Facebook. Een prachtig, indringend beeld van de voortgang van de tijd op Java, de botsing tussen het oude en nieuwe Indonesië, de opkomst van de islam. Voor mij een drieluik met de geuren, kleuren en geluiden van thuis, wat Java voor mij altijd is gebleven. De stand van de sterren werd bedolven onder de prijzen, en terecht.

Nou, Wilfried, je mag bellen hoor. En dan schuif ik volgend jaar aan, oké?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s