Vrouwen, waar is jullie ‘Inner Bloke”?! – ofwel: het gebrek aan vrouwen in het literaire prijzencircus

dude

Eerst even wat droge cijfers.

Vanaf 1980 tot nu zijn er 35 boekenweekgeschenken verschenen. Slechts zes daarvan werden door vrouwen geschreven. Uit onderzoek van onder andere Opzij, is gebleken dat van alle boeken die gerecenseerd en besproken worden, slechts 27 procent geschreven is door vrouwen.

In het prijzencircus voor de boeken, komen vrouwelijke schrijvers er ook belabberd van af: sinds 1987 tel ik 5 vrouwelijke winnaars van de AKO literatuurprijs. Sinds 1987 was slechts 3 keer een vrouw de voorzitter van de jury. En om maar gelijk te ontkrachten dat een vrouwelijke voorzitter dan ook een vrouwelijke winnaar impliceert: slechts onder 1 vrouwelijke voorzitter, won een vrouwelijke auteur de prijs. Er zijn natuurlijk tal van literaire prijzen te vergeven in Nederland, maar AKO is wel een van de bekendere, samen met de Libris Literatuur prijs: sinds 1994 won een vrouw tweemaal de Librisprijs. De publieksprijs voor het Nederlandse boek (ook wel Boek van het jaar of de NS Publieksprijs) doet het beter: 16 vrouwelijke auteurs hebben deze prijs gewonnen sinds 1987. Is dat omdat het publiek mag stemmen en de keuze niet door een overwegend mannelijk jurybolwerk bepaald wordt?! De Gouden Strop kent sinds 1986 twee vrouwelijke winnaars.

Op de AKO shortlist van dit jaar staat niet een vrouwelijke auteur. Op de longlist van 25 boeken, waren slechts 3 daarvan geschreven door een vrouw.

Het is een periodiek terugkerende discussie: waar zijn de vrouwen in het literaire prijzencircus van Nederland? En wie verder kijkt, ziet dat dit ook in andere landen speelt, bijvoorbeeld bij de Man Booker Prize (what’s in a name…).

Ook in Nederland pissen heel wat mannen en vrouwen over deze discussie. Zo meent Jamal Ouariachi in Vrij Nederland dat vrouwen gewoon de lat wat hoger moeten leggen. Want mannen schrijven bijvoorbeeld vaker een dikke pil dan vrouwen. Persoonlijk vind ik niet dat het aantal pagina’s, de dikte van het gekozen papier, de spatiëring en het aantal woorden een typisch gevalletje ‘lat hoger leggen’ zijn, maar dat de potentie vooral zit in de kwaliteit van de woorden. Maar ik ben dan ook een vrouw.

Veel gehoorde tegenargumenten, toen ik op sociale media mijn onbegrip uitte over het gebrek aan vrouwen op de AKO shortlist, waren:

vorig jaar won er nog een vrouw…

het gaat niet om de sekse maar om de kwaliteit en blijkbaar leveren mannen die wel…

de tegenvraag: wie zou jij dan op de shortlist hebben willen zien? 

er zitten gewoon vrouwen in de jury, dus je mag ervan uitgaan dat het eerlijk gaat (de ‘just world’ theorie)

vrouwen schrijven zo vaak vrouwenboeken – lees: pulp

trek je de integriteit van de jury nu in twijfel?

-ook reageerde een vrouwelijke schrijver die een project had gedaan: ze had zich voorgedaan als mannelijke schrijver en kreeg opeens veel meer uitgevers achter zich aan dan toen ze gewoon zichzelf was.

Griffin-Banner-wide-copy

Opzij heeft haar eigen literatuurprijs in het leven geroepen, omdat het blad deze ongelijkheid in het literaire landschap ook constateerde. Saskia de Coster won de prijs dit jaar. Ze ontbrak op de AKO longlist.

Inner Bloke!

J.K. Rowling is toch een van ‘s werelds bekendste auteurs. Nadat ze van de Harry Potter reeks los wilde komen, koos ze voor een mannelijke alter-ego: Robert Galbraith. Zelf zegt ze daarover dat haar uitgever geen idee had dat zij het boek geschreven had, waarop Rowling trots in een interview zegt  “I am proud to say, though, that when I ‘unmasked’ myself to my editor David Shelley who had read and enjoyed The Cuckoo’s Calling without realizing I wrote it, one of the first things he said was ‘I never would have thought a woman wrote that.’ Apparently I had successfully channeled my inner bloke!”. Ik geloof dat wanneer Dan Brown trots zou verkondigen dat hij aangezien werd voor een vrouw en zijn ‘inner babe’ had gevonden, niemand hem serieus zou nemen. Het zou ‘one big joke’ zijn. Een van de weinige auteurs die meer succes had als vrouwe dan als man, is Paul Goeken alias Suzanne Vermeer. En na zijn/haar dood, heeft Bruna er een ‘geheim gehouden’ auteur opgezet om onder de naam Suzanne Vermeer verder te schrijven. Een soort Geronimo Stilton voor volwassenen dus.

Moeten vrouwen eerst hun inner bloke vinden voordat zij evenredig naar hun bijdrage in de wereldbevolking op de shortlist van literaire prijzen komen te staan? Is dat dan het antwoord? In mijn ogen is dat rauw historisch seksisme.

De mooiste quote dit weekend las ik in Trouw over (het gebrek aan) vrouwen aan de top in bedrijfsleven. Hoogleraar Esther-Mirjam Sent zei daarover: “zonder kritische massa zal de kwaliteit van vrouwen altijd bekeken worden door de seksebril.” Dat geldt wat mij betreft ook voor vrouwen in de literatuur. We moeten dus een kritische massa krijgen.

En nu nodig ik jullie van harte uit om hier weer vrolijk overheen te pissen. 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s