De Cirkel – Dave Eggers

Publicatie: 2013

Uitgever: Dutch Media/Lebowski

Pageturnerfactor: 8

Omslag: 4

Aantal sterren (1-5): 3,5

In De Wereld Draait Door werd de nieuwe Eggers gekozen tot het boek van de maand. Ik had het al eerder links laten liggen, vanwege de omslag. Never judge a book by its cover – maar onbewust doe ik dat toch. De omslag komt me zakelijk over, alsof het om een coachingsboek gaat. Ik schaf het als e-book aan en voor e-books geldt eigenlijk dat de omslag er nauwelijks toe doet, wat mij betreft.

Van Eggers las ik eerder What is the what- over de Soendanese jongen Achak Deng. Dat maakte ongelooflijke indruk, niet in de laatste plaats omdat het geen fictie was. Ik was daarom zeker benieuwd naar De Cirkel en het bleek een pageturner.

Mae Holland gaat werken voor een alomvattend bedrijf dat De Cirkel heet. Al op de eerste pagina krijg je de indruk dat het om een infotech bedrijf gaat dat Google, Facebook, YouTube en Twitter ineen heeft geperst. Wie gebruik maakt van de diensten van De Cirkel maakt eerst een identiteit aan, TruYou genaamd. Het idee achter De Cirkel is dat transparantie de mens minder crimineel, achterbaks en lui zou maken. Het TruYou-profiel dat iedereen aanmaakt om gebruik te maken van De Cirkel, is gekoppeld aan je echte identiteit en creditcard en zorgt ervoor dat gebruikers niet langer met meerdere profielen en wachtwoorden hoeven te werken. One profiel suits all. Eigenlijk een verrassend simpele gedacht en dat maakt het verhaal zo’n pageturner, want zeker in het begin, denk je als lezer ‘Ja! Waarom is dat er nog niet?!’  Mae Holland ervaart De Cirkel als een waar paradijs – een bedrijf met een enorme campus waarop alles te vinden is dat je als mens nodig denkt te hebben. Er worden praktisch iedere avond feesten en activiteiten georganiseerd en alle medewerkers worden gestimuleerd daar vooral aan deel te nemen en over deze activiteiten te berichten (tingen). Een leven buiten De Cirkel wordt eigenlijk ontmoedigd, want ‘privacy is diefstal’. Als lezer begint het inderdaad te jeuken wanneer Mae erop aangesproken wordt dat ze dingen doet die ze niet deelt met De Cirkel. De drie wijzen van de Cirkel (de oprichters) weten dat zo te formuleren dat Mae helemaal meegaat in hun redenering, dat alles transparant moet zijn en dat niemand iets te verbergen mag hebben. Wie iets te verbergen heeft, draagt niet bij aan de ideale samenleving die de drie voor ogen hebben. Met de SeeChange camera’s, die de medewerkers overal ophangen, dringt zich onmiddellijk  Orwell op, 1984- Big Brother is watching you. Alleen is het Big Brother nu een hele gemeenschap want iedereen kan op elk gewenst moment een van de beelden van de camera’s bekijken en commentaar leveren. Mae gaat steeds verder mee in het transparant worden, tot en met het dragen van een permanente camera als halsketting, zodat alles wat zij doet gevolgd kan worden door haar duizenden en zelfs miljoenen volgers, die haar continu voorzien van commentaar en vragen. Wanneer ze even uit de pas loopt, volgen er publieke sessies van zelfkritiek (wat doet denken aan de praktijken onder Mao) en het beloven zichzelf te verbeteren voor de gemeenschap. Alleen het lezen daarvan is al uitputtend en Eggers slaagt erin een unheimisch gevoel op te wekken bij de lezer. Het hele verhaal roept associaties op met Assange en NSA.  Het infotech bedrijf predikt een totalitair idealisme waarin ultieme democratie aan ten grondslag ligt en wie daarin niet meegaat – wie bijvoorbeeld niet geheel transparant wil worden – heeft blijkbaar iets te verbergen en is impliciet crimineel. Het hoeft geen betoog dat een en ander helemaal uit de hand loopt. Er zit soms wat teveel herhaling in het verhaal, maar wellicht heeft het een functie en wil Eggers juist dat het gaat irriteren en schuren.Tegelijkertijd wil je weten hoe het verder gaat en waar de transparantie zal stoppen – als het al stopt – en dat maakt het een heerlijke pageturner.

Het einde van het boek lijkt afgeraffeld en dat is een gemiste kans. Ik kon me bij de laatste paar pagina’s niet voorstellen dat Eggers het verhaal al tot een einde zou brengen, maar dat deed hij toch. Jammer, er had meer in gezeten en het vrij abrupte einde is dan ook teleurstellend. Toch is het boek een aanrader, het laat je nadenken over je activiteiten online en in hoeverre de maatschappij hierin nog verder moet ontwikkelen. Het lijkt mij het perfecte boek om verfilmd te worden en de volgende ‘1984’ te worden – een verhaal dat net te karikaturaal is om waarheid te worden, maar toch alert maakt.

Al met al toch een 7,5 en een aanrader! Afbeelding

 

Interessante links:

De Valentino Achack Deng foundation, die zich inzet voor kinderen in Sudan. Het boek What is the What is gebaseerd op de vlucht van Achak Deng uit Sudan. http://www.valentinoachakdeng.org/

Lebowski uitgevers: http://www.lebowskipublishers.nl/index.php

 

One thought on “De Cirkel – Dave Eggers

  1. Mooie recensie! Mij viel het einde ook wat tegen, vooral omdat het verhaal zo goed opgebouwd was. Wel heel goed vond ik dat je (ik) als lezer zag hoe Mae steeds verder in het wereldje van The Circle werd getrokken, zonder dat ze dat erg leek te vinden – terwijl het bij mij heel beangstigend overkwam.

    Ik beoordeel een boek trouwens wel bij zijn cover en meestal met succes. Deze sprak mij wel aan. 🙂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s